Strefa Czystego Transportu w Krakowie już obowiązuje - co trzeba wiedzieć?

Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu w Krakowie to jedna z najważniejszych zmian w organizacji ruchu drogowego ostatnich lat. Od 1 stycznia 2026 roku stolica Małopolski dołączyła do europejskich metropolii, które aktywnie walczą o czyste powietrze i zdrowie swoich mieszkańców. Jako kierowca powinieneś być przygotowany na nowe zasady, aby uniknąć nieporozumień i mandatów.

Czym jest Strefa Czystego Transportu?

Strefa Czystego Transportu to wydzielony obszar miasta, do którego wjazd mają wyłącznie pojazdy spełniające określone normy emisji spalin. Celem jej funkcjonowania jest ograniczenie emisji szkodliwych substancji, takich jak tlenki azotu czy pyły zawieszone, generowanych głównie przez starsze jednostki napędowe. Strefa czystego transportu w Krakowie jest elementem szeroko zakrojonego planu poprawy jakości życia w aglomeracji.

Jakie są wymagania SCT względem aut?

Wymagania SCT w Krakowie dotyczą rodzaju paliwa oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują następujące progi dla aut osobowych:

• Silniki benzynowe (i LPG) muszą spełniać normę minimum Euro 4 lub rok produkcji od 2005 włącznie.
• Silniki Diesla to norma minimum Euro 6 lub rok produkcji od 2014 włącznie.

W przypadku pojazdów ciężarowych i autobusów (powyżej 3,5 t) wymagania dla diesla są nieco inne – wystarczy norma Euro 6 lub rok produkcji od 2012.

Samochody, które spełniają powyższe normy emisji spalin lub wymagania rocznikowe i są zarejestrowane w Polsce nie wymagają podejmowania jakichkolwiek działań. Zostają one automatycznie dodane do systemu SCT i mogą bez przeszkód wjeżdżać do strefy czystego transportu.

Inaczej jest w przypadku pojazdów zarejestrowanych za granicą. Nawet jeśli auto spełnia wszystkie wymagane normy, należy je zgłosić do systemu SCT. Do tego będzie potrzebna kopia dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz informacje o marce, modelu, roku produkcji i normie emisji spalin.

Jak sprawdzić czy auto spełnia wymagania SCT?

Najprostszym sposobem na sprawdzenie czy samochód może wjechać do strefy czystego transportu w Krakowie jest skorzystanie z oficjalnego serwisu sct.krakow.pl. Wystarczy wpisać numer rejestracyjny pojazdu, aby system zweryfikował dane w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEPiK). Nie ma potrzeby oznaczania samochodu czy naklejania na szybę specjalnych plakietek – system kamer rozpozna Twój pojazd automatycznie.

Co należy zrobić jeśli auto nie spełnia nowych wymogów SCT?

Jeśli nie jesteś mieszkańcem Krakowa i Twój pojazd nie mieści się w powyższych normach, nie oznacza to całkowitego zakazu wjazdu do strefy czystego transportu – przynajmniej do końca 2028 roku. Możesz skorzystać z systemu opłat przejściowych:

1. Opłata godzinowa wynosi 2,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę.
2. Opłata dzienna – w 2026 r. opłacenie dwóch kolejnych godzin uprawnia do poruszania się po strefie do końca dnia.
3. Abonament miesięczny to koszt 100 zł (w 2026 r.), co jest opłacalne dla osób regularnie dojeżdżających do centrum.

Pamiętaj, że po 31 grudnia 2028 r. opłaty znikną, a wjazd dla aut nie spełniających norm zostanie całkowicie zamknięty (z wyjątkiem ustawowych zwolnień).

Jak przebiega kontrola wjazdu do SCT?

W zakresie kontroli wjazdu samochodów do strefy czystego transportu Kraków postawił na nowoczesne technologie. Wjazdu do strefy pilnuje system ponad 200 inteligentnych kamer, które skanują tablice rejestracyjne i w czasie rzeczywistym sprawdzają uprawnienia w bazie danych. Nadzór sprawują także patrole Straży Miejskiej oraz Policji, które mogą zatrzymać pojazd do kontroli rutynowej.

Czy na kierowców będą nakładane kary i jakie?

Za wjazd do strefy czystego transportu w Krakowie bez uprawnień lub bez uiszczenia wymaganej opłaty grozi mandat. Zgodnie z Kodeksem wykroczeń (art. 96c), wysokość grzywny może wynieść do 500 złotych. Warto jednak zaznaczyć, że w początkowym okresie funkcjonowania SCT służby kładą duży nacisk na akcję informacyjną i pouczenia.

Dla kogo zwolnienia z opłat za wjazd do SCT?

Uchwała przewiduje szereg wyjątków od przepisów SCT. Z wymogów bezterminowo zwolnieni są:

• Mieszkańcy Krakowa rozliczający tu podatki, którzy posiadali auto przed 26 czerwca 2025 r.
• Osoby z niepełnosprawnościami (posiadające kartę parkingową).
• Właściciele pojazdów zabytkowych (z żółtymi tablicami).
• Służby ratunkowe i mundurowe.
• Pacjenci udający się na pilne zabiegi do wybranych placówek medycznych (po zgłoszeniu).

Czy cały Kraków objęty jest SCT?

Nie. Strefa czystego transportu w Krakowie obejmuje około 60% powierzchni miasta. Granica przebiega w przybliżeniu wzdłuż IV obwodnicy (autostrada A4 i droga ekspresowa S7). Oznacza to, że obszary takie jak znaczna część Nowej Huty czy Swoszowic znajdują się poza strefą. Wjazd do SCT jest zawsze wyraźnie oznaczony znakiem drogowym D-54 – zielony samochód na białym tle oraz napis „strefa”.

Rekomendacje dla kierowców

Aby sprawnie odnaleźć się w nowej rzeczywistości prawnej i uniknąć kar finansowych, warto podjąć kilka konkretnych kroków. Jak przygotować się do przejazdów przez obszar objęty nowymi przepisami strefy czystego transportu?

Zweryfikuj normę Euro

Nie polegaj wyłącznie na dacie produkcji. Sprawdź dokładnie w dowodzie rejestracyjnym lub bazie CEPiK, jaką normę spełnia Twój silnik. W przypadku modeli marek premium, takich jak BMW, silniki Diesla z systemem AdBlue często spełniały normę Euro 6 znacznie wcześniej (np. kod silnika N47 w nowszych wariantach), co daje Ci pełną swobodę wjazdu.

Wykorzystaj status mieszkańca

Jeśli mieszkasz w Krakowie, dopilnuj formalności związanych z rozliczeniem PIT w tym mieście. Jako rezydent możesz korzystać ze specjalnych przywilejów i zwolnień, które znacznie łagodzą restrykcje strefy czystego transportu.

Zaplanuj wjazd do SCT z wyprzedzeniem

Jeśli Twoje auto nie spełnia wymogów (np. silnik benzynowy sprzed 2005 roku), korzystaj z aplikacji mobilnych do uiszczenia opłaty za wjazd przed przekroczeniem granicy strefy. Unikniesz w ten sposób stresu związanego z automatyczną kontrolą kamer.

Rozważ modernizację lub wymianę

Jeśli planujesz zakup samochodu używanego, celuj w jednostki benzynowe od 2006 roku lub nowoczesne Diesle (Euro 6). Zapewni to bezproblemowy wjazd do krakowskiej SCT na wiele lat, nawet gdy normy zostaną zaostrzone w kolejnych etapach.

Wprowadzenie strefy czystego transportu w Krakowie to milowy krok w stronę ekologicznej mobilności, który wymaga od kierowców zmiany nawyków lub modernizacji floty. Najważniejszym wnioskiem jest fakt, że strefa nie wyklucza całkowicie starszych aut, lecz wprowadza system opłat, który ma zniechęcać do ich nadmiernego użytkowania w centrum. Kluczem do sprawnego poruszania się po mieście jest świadomość normy Euro swojego pojazdu oraz statusu podatkowego w Krakowie.